Έχεις χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη σήμερα; Από τη σύνταξη ενός email μέχρι τη δημιουργία μιας εικόνας, τα εργαλεία ΤΝ μπαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων. Καθώς η υιοθέτησή τους απλώνεται σε κοινωνίες και οικονομίες, γίνεται όλο και πιο σημαντικό να κατανοήσουμε πώς πραγματικά χρησιμοποιείται και βιώνεται η τεχνολογία αυτή. Τα ανοικτά δεδομένα δίνουν μια σαφή —αλλά όχι απλή— εικόνα.
Πώς χρησιμοποιούν οι Ευρωπαίοι τα εργαλεία παραγωγικής ΤΝ;
Τα εργαλεία παραγωγικής (generative) ΤΝ επιτρέπουν στους χρήστες να δημιουργούν κείμενο, εικόνες και άλλο περιεχόμενο κατ’ απαίτηση. Η διάδοσή τους ήταν ραγδαία, όμως η χρήση απέχει πολύ από το να είναι ομοιόμορφη μεταξύ ηλικιακών ομάδων και κρατών μελών.
Κατά μέσο όρο, το 32,7% των Ευρωπαίων δήλωσε ότι είχε χρησιμοποιήσει εργαλεία παραγωγικής ΤΝ τους τελευταίους τρεις μήνες. Πίσω από αυτόν τον αριθμό, όμως, κρύβονται έντονες διαφορές. Η χρήση είναι υψηλότερη στους νέους 16–24 ετών, με το 64% να έχει χρησιμοποιήσει τέτοια εργαλεία, έναντι 33% στην ηλικιακή ομάδα 25–64 και μόλις 7% στους ανθρώπους 65–74 ετών.
Εξίσου άνιση είναι η εικόνα σε επίπεδο χωρών. Ανάμεσα στα κράτη μέλη με την υψηλότερη διείσδυση, η Εσθονία και η Δανία προηγούνται στον γενικό πληθυσμό (περίπου 47% και 48% αντίστοιχα). Σημαντικό για την Ελλάδα: μαζί με την Εσθονία και την Τσεχία καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης στους νέους — περισσότεροι από τέσσερις στους πέντε νέους σε αυτές τις χώρες χρησιμοποιούν παραγωγική ΤΝ. Στον αντίποδα, η Ρουμανία και η Ιταλία είναι ανάμεσα στις χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά.
Τα δεδομένα δείχνουν και τον σκοπό της χρήσης. Σε όλη την ΕΕ, περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους —σε όλες τις ηλικίες— χρησιμοποιεί αυτά τα εργαλεία για προσωπικούς σκοπούς, όπως η αναζήτηση πληροφοριών ή η υποστήριξη σε καθημερινές εργασίες. Στην ομάδα 25–64 ετών, περίπου ένας στους πέντε τη χρησιμοποιεί για εργασιακά καθήκοντα, γεγονός που αποτυπώνει τον αυξανόμενο ρόλο της στον χώρο εργασίας. Ιδιαίτερα διαδεδομένη είναι επίσης η χρήση στην εκπαίδευση: περίπου το 40% των νέων 16–24 ετών δηλώνει ότι τη χρησιμοποιεί για μαθησιακές δραστηριότητες.
Συνολικά, μιλάμε για μια τεχνολογία που έχει ήδη ενσωματωθεί στην καθημερινή ρουτίνα σημαντικού μέρους των Ευρωπαίων — με τη γενιά που βρίσκεται σήμερα στα σχολικά θρανία να είναι από τους πιο ενεργούς χρήστες της.
Γράφημα 1: Χρήση παραγωγικής ΤΝ από άτομα στην ΕΕ, ανά ηλικιακή ομάδα και τύπο χρήσης Πηγή: Eurostat / European Data Portal.
Ποιες επιχειρήσεις υιοθετούν την ΤΝ και με ποιον τρόπο;
Η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται μέρος του τρόπου λειτουργίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Η υιοθέτησή της (στο σύνολο των δραστηριοτήτων) αυξήθηκε από 7,7% το 2021 σε 20,0% το 2025 — και μάλιστα από μόλις 8,1% το 2023, δηλαδή περισσότερο από διπλασιασμός σε δύο χρόνια.
Η εικόνα ανά κλάδο είναι, ωστόσο, πολύ άνιση. Ο τομέας της πληροφορικής και των επικοινωνιών προηγείται με μεγάλη διαφορά: πάνω από 60% των εταιρειών χρησιμοποιεί ΤΝ, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών ανάπτυξης λογισμικού, παρόχων τηλεπικοινωνιών και ψηφιακών πλατφορμών. Ακολουθούν οι επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες (συμβουλευτική, μηχανική, έρευνα) με 40%, ενώ και οι εταιρείες ενέργειας και κοινής ωφέλειας εμφανίζουν σχετικά υψηλή υιοθέτηση, στο 34%. Στο άλλο άκρο, κλάδοι όπως οι κατασκευές, οι μεταφορές και η αποθήκευση, καθώς και η εστίαση και η φιλοξενία, καταγράφουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά, γενικά κάτω από 12%.
Ως προς το είδος της χρήσης: περίπου το 12% των εταιρειών αξιοποιεί την ΤΝ για εξόρυξη κειμένου (text mining), για παράδειγμα για την ανάλυση γραπτού περιεχομένου. Η δημιουργία παραγωγικού πολυμεσικού περιεχομένου —εικόνες, βίντεο ή ήχος— είναι επίσης αρκετά συνηθισμένη, στο 10%. Η παραγωγή κειμένου, ομιλίας και κώδικα ακολουθεί στο 9%, με τη στήριξη των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLM). Οι κλάδοι που πρωτοπορούν στη συνολική υιοθέτηση τείνουν να συνδυάζουν ταυτόχρονα περισσότερες εφαρμογές, ενώ οι κλάδοι χαμηλής υιοθέτησης βασίζονται συνήθως σε έναν μόνο τύπο εφαρμογής.
Προς το παρόν, η υιοθέτηση της ΤΝ στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παραμένει συγκεντρωμένη σε ψηφιακούς κλάδους και δραστηριότητες έντασης γνώσης. Ο ρυθμός αλλαγής, ωστόσο, δείχνει ότι η επέκταση βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη.
Γράφημα 2: Χρήση ΤΝ από επιχειρήσεις στην ΕΕ, ανά κλάδο και τύπο εφαρμογής Πηγή: Eurostat / European Data Portal.
Πώς αντιλαμβάνονται οι Ευρωπαίοι την ΤΝ και τον αντίκτυπό της;
Καθώς η ΤΝ γίνεται πιο συνηθισμένη στους χώρους εργασίας, στα σχολεία και στην καθημερινότητα, προκύπτει ένα εξίσου σημαντικό ερώτημα: πώς νιώθουν οι Ευρωπαίοι για αυτόν τον μετασχηματισμό;
Τα αποτελέσματα δείχνουν μια δόση επιφύλαξης, ιδίως σε ό,τι αφορά την απασχόληση. Τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων συμφωνούν ότι η ΤΝ και τα ρομπότ «κλέβουν» θέσεις εργασίας, ενώ παρόμοιο ποσοστό (66%) πιστεύει ότι η ΤΝ μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνιση περισσότερων θέσεων απ’ όσες θα δημιουργήσει. Ταυτόχρονα, όμως, οι Ευρωπαίοι αναγνωρίζουν τα πρακτικά οφέλη: περίπου τα δύο τρίτα συμφωνούν ότι η ΤΝ είναι χρήσιμη για βαρετές ή επαναλαμβανόμενες εργασίες, και πάνω από το 70% θεωρεί ότι η ΤΝ και τα ρομπότ βελτιώνουν την παραγωγικότητα στην εργασία — το πιο θετικό εύρημα της έρευνας για το θέμα.
Πιο μοιρασμένες είναι οι απόψεις στο ζήτημα της λήψης αποφάσεων: αν και πολλοί (53%) πιστεύουν ότι η ΤΝ μπορεί να στηρίξει ακριβείς αποφάσεις στην εργασία, ένα σημαντικό ποσοστό (38%) παραμένει επιφυλακτικό.
Η εικόνα αλλάζει αισθητά όταν η συζήτηση μετατοπίζεται από την ΤΝ ειδικά στις ψηφιακές τεχνολογίες γενικότερα —μια κατηγορία που περιλαμβάνει smartphones, διαδίκτυο, εργαλεία cloud και ΤΝ. Σαφής πλειοψηφία της τάξης του 62% θεωρεί ότι οι τεχνολογίες αυτές έχουν θετική επίδραση στην οικονομία, με παρόμοιο ποσοστό (62%) να εκφράζει θετική άποψη για την ποιότητα ζωής. Ως προς τον αντίκτυπο στις θέσεις εργασίας, το 50% των απαντήσεων είναι θετικές, ενώ οι ουδέτερες απαντήσεις (30%) είναι σχετικά συχνές — ένδειξη ότι πολλοί Ευρωπαίοι παραμένουν αβέβαιοι για το πώς τεχνολογίες όπως η ΤΝ μπορεί να επηρεάσουν την επαγγελματική τους ζωή.
Το μοτίβο είναι σταθερό: οι Ευρωπαίοι αποδέχονται τη συνεισφορά της ΤΝ στην οικονομία και την καθημερινότητα, αλλά παραμένουν ανήσυχοι για το τι σημαίνει αυτή για την εργασία.
Γράφημα 3: Αντιλήψεις του κοινού για την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές τεχνολογίες στην ΕΕ Πηγή: Eurobarometer / European Data Portal.
Συμπέρασμα
Η ΤΝ γίνεται όλο και πιο ορατό κομμάτι της καθημερινής ζωής σε όλη την Ευρώπη. Τα ανοικτά δεδομένα αφηγούνται μια ξεκάθαρη, αλλά όχι απλή, ιστορία: η ΤΝ εξαπλώνεται γρήγορα —σε αίθουσες διδασκαλίας, χώρους εργασίας και καθημερινές εργασίες— αλλά με ανομοιόμορφο τρόπο. Οι νέοι προηγούνται κατά πολύ των μεγαλύτερων γενεών. Οι κλάδοι έντασης γνώσης βρίσκονται πολύ μπροστά από τις κατασκευές, την εστίαση και τις μεταφορές. Και η κοινή γνώμη, αν και σε γενικές γραμμές θετική για τις επιπτώσεις της ψηφιακής τεχνολογίας στην οικονομία και την ποιότητα ζωής, παραμένει βαθιά επιφυλακτική για την απασχόληση.
Αυτές οι τάσεις δεν είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους. Οι χώροι εργασίας και οι κλάδοι όπου η ΤΝ χρησιμοποιείται πιο ενεργά είναι και οι πιο εκτεθειμένοι στο ανατρεπτικό της δυναμικό. Οι νέοι που μεγάλωσαν χρησιμοποιώντας ΤΝ στην εκπαίδευση θα μεταφέρουν σύντομα αυτές τις συνήθειες στην αγορά εργασίας. Και η πρόσφατη εκτόξευση της υιοθέτησης από τις επιχειρήσεις δείχνει ότι το τοπίο αλλάζει ταχύτερα απ’ όσο προλαβαίνουν να προσαρμοστούν οι στάσεις της κοινωνίας.
Το χάσμα ανάμεσα σε χώρες υψηλής και χαμηλής υιοθέτησης —ορατό τόσο στους πολίτες όσο και στις επιχειρήσεις— θέτει ένα ανοιχτό ερώτημα: θα κατανεμηθούν ισότιμα τα οφέλη αυτού του μετασχηματισμού σε ολόκληρη την ΕΕ; Τα ανοικτά δεδομένα επιτρέπουν την παρακολούθηση αυτών των μοτίβων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ είναι ένα στιγμιότυπο — που θα μοιάζει πολύ διαφορετικό μέχρι να ολοκληρωθεί ο επόμενος κύκλος ερευνών.
Πηγή άρθρου: https://data.europa.eu/